Menu Zamknij

Gramatyka - wstęp

Gramatyka sanskrytu (saṃskṛtavyākaraṇam संस्कृतव्याकरणम् ) uchodzi za trudną, ale jeśli przyjrzeć się jej z punktu widzenia gramatyki języka polskiego, można dojść do wniosku, że stopień skomplikowania jest porównywalny.

Mamy:

  •  trzy osoby (puruṣa)

  •  trzy liczby (vacana)

  • trzy rodzaje (liṅga)

  •  siedem przypadków (vibhakti)

  •  dziesięć czasów i trybów (lakāra)

Osoba | puruṣa पुरुष

  • 1. pierwsza (ja/my)
    uttama puruṣa उत्तम पुरुष

  • 2. druga (ty/wy)
    madhyama puruṣa मध्यम पुरुष

  • 3.trzecia (on/oni)
    prathama puruṣa प्रथम पुरुष

Liczba | vacana वचन

  • 1. pojedyncza (singularis)
    ekavacana एकवचन

  • 2. podwójna (dualis)

    dvivacana द्विवचन

    3. mnoga (pluralis)

    bahuvacana बहुवचन

 

Rodzaj | liṅga लिङ्ग

  • 1. rodzaj męski 
    puṃliṅga पुंलिङ्ग

     

  • 2. rodzaj żeński
    strīliṅga स्त्रीलिङ्ग

     

  • 3. rodzaj nijaki
    napuṃsakaliṅga नपुंसकलिङ्ग

Przypadki | vibhakti विभक्ति

  • 1. Nom. = prathamā प्रथमा
    [kartṛ कर्तृ - kto? co?]

     

  • 2. Acc. = dvītīyā द्वीतीया
      [karman कर्मन् - kogo? co?]

     

  • 3. Inst. = tṛtīyā तृतीया 
    [karaṇa करण - kim? czym? przez kogo? przez co?]

     

  • 4. Dat. = caturthī चतुर्थी 
    [saṃpradāna संप्रदान - komu? czemu? dla kogo?]

     

  • 5. Abl. = pañcamī पञ्चमी 
    [apādāna अपादान - od kogo? od czego? skąd?]

     

  • 6. Gen. = ṣaṣṭhī षष्ठी 
    [ṣaṣṭhī षष्ठी - kogo? czyj?]

    7. Loc. = saptamī
    सप्तमी

    [adhikaraṇa अधिकरण - na/przy/w/… kim? czym?]

     

  • 8. Voc. sambodhana सम्बोधन / āmantrita आमन्त्रित
  • [zawołanie/zaproszenie]

Czasy i tryby | lakāra लकार 

Czasy (kāla) :

  • Laṭ लट्   praesens
  • Liṭ लिट्   perfectum
  • Luṭ लुट्   futurum I
  • Lṛṭ लृट्   futurum II
  • Leṭ लेट्   subiunctivus
    (tylko w Wedach)
  • Laṅ लङ्   imperfectum
  • Luṅ लुङ्   aoryst

Tryby (artha):

  • Loṭ लोट्   imperativus
  • āśīr-liṅ आशीर् लिङ्   benedictivus
  • vidhi-liṅ विधि लिङ्   potentialis
  • Lṛṅ लृङ्   conditionalis