Menu Zamknij

Słońce

Sūrya सूर्य - słowo rodzaju męskiego - to bardzo stare określenie słońca/ boga solarnego, które znajdujemy już w Vedach. Dziesięć z rygwedyjskich hymnów jest poświęconych ku jego chwale. Słońce to symbol życia, świadomości, bez której nic nie jest możliwe, która rozjaśnia, jest życiem, daje życie i natchnienie. "To atman wszystkiego co stoi i chodzi". Eugeniusz  Słuszkiewicz w "Pradziejach i legendach Indii" pisze:
" Za szczególnie sprzyjający pojawieniu się wizji uważano wczesny poranek, niewątpliwie słusznie, co się też, jak wiadomo, zgadza nieźle z łacińskim zapewnieniem Aurora Musis amica; konsekwentnie też przypisywano takiż pomyślny wpływ bóstwom związanym z tą porą i ze światłem, tzn. przede wszystkim Jutrzence (Uszas), a dalej bliźniętom Aświnom i Słońcu, czy je nazywano Surja (grec. = Helios pomimo tak znacznej różnicy fonetycznej, a blisko spokrewnione jest i łac. Sol, nawet poniekąd nazwa słońca słowiańska, rozszerzona jednak wskutek derywacji dość znacznie), czy też Sawitar - "Pobudzacz". Natchnienie potrzebuje przecież światła, a za medium rewelacji i nadnormalnej intuicji uważano "światło wewnętrzne".

Kiedy wschodzi słońce?

सूर्यः कदा उदेति 

sūryaḥ kadā udeti

Kiedy zachodzi słońce?

सूर्यः कदा अस्तमेति

sūryaḥ kadā astameti

Sūrya सूर्य w Vedach jest częścią triady. Panuje na niebie, po którym porusza się w karocy zaprzężonej w siedem czerwonych koni. Jego ziemskim odpowiednikiem jest ogień agni अग्नि, a w atmosferze rządzi Indra इन्द्र

Słońce w sanskrycie ma wiele nazw. W zależności od tego, którą jego cechę chcemy podkreślić używamy różnych określeń. Warto zapamiętać, że wszystkie niżej wymienione nazwy słońca są rodzaju męskiego.

Możemy nazwać je na przykład bhānu (m.) भानु. Nazwa pochodzi od pierwiastka czasownikowego bhā भा  świecić, jaśnieć, bhānu भानु , czyli świetliste, dające światło, jasność, blask - bhāsvant (m.) भास्वन्त् oznacza jaśniejące, świetliste.

Ravi (m.) रवि  to słońce jako obiekt lub bóg - słońce, ravikiraṇa रविकिरण to jego promienie, a słowo ravidina रविदिन oznacza niedzielę (eng. sunday). 

Wschodzące słońce nazwać możemy również kiśora (m.) किशोर . Kiśora to określenie na coś młodego, świeżego np. na małego chłopca,  źrebię lub młodą trawkę.

Innym określeniem słońca jest arka (m.) अर्क  czyli promieniste. Arcis (n.) अर्चिस् to promień, arciṣmant अर्चिष्मन्त् - promienny.
W “Pradziejach i Legendach Indii" autor pisze: "chcę dodatkowo objaśnić znaczenie pierwszego członu nazwy Rygwedy: r(i)k (w mianowniku) i r(i)cz (temat) należą do czasownika arczati, tj. 'promienieje, wita, sławi lub pozdrawia', odnajdującego się w hetyckim i w tocharskim ze znaczeniami: 'modlić się' i 'czcić'."

Poza wyżej wymienionymi określeniami znajdziemy też takie określenia słońca jak:  āditya (m.) आदित्य  (Aditjowie to rygwedyjscy bogowie solarni a słowo ādi (m.) आदि  oznacza początek), vivasvat विवस्वत् - czyli olśniewający i divaseśvara दिवसेश्वर - pan dnia.

Czasami ‘słońce’ to kha (m.) - słowo oznaczające głównie ‘przestrzeń’; khajyotis खज्योतिस् i khadyota (m.) खद्योत to określenie słońca używane często figuratywnie jako szczęście/ radość.

Spotkamy też nazwę rāka (m.)  राक, odnoszącą się również do księżycowej pełni.

Słowami skorelowanymi ze słońcem są:


  • uṣas (f.) उषस्  brzask, jutrzenka
  • uṣṇa (n.) उष्ण  ciepło, gorąco

  • udaya (m.) उदय  - wschód (słońca/ księżyca)
  • astamaya (m.)  अस्तमय - zachód (słońca/ księżyca)

  • prabhāta (n.) प्रभात świt, poranek 
    (suprabhāta (n.)  सुप्रभात piękny świt/ poranek)

  • prātar प्रातर् wcześnie rano

  • prakāśa (mfn.) प्रकाश  znaczy widzialne, świetliste, jasne; światło (dzienne), jasność, widność, otwartą przestrzeń.
  • prakāśatā (f.) प्रकाशता  natomiast to stan jasności, wyrazistości rozumienia, rozjaśnienie.

  • pratibhā  प्रतिभा to intuicja, rozbłysk intuicyjnego poznania, oświecenie, prześwietlenie.


  • nirbhāsate निर्भासते znaczy:  jaśnieje

  • ābhā (f.) आभा to poświata, poblask.

  • dyuti (f.) द्युति  i jyoti (f.) ज्योति  to blask.

  • tejas (n.) तेजस्  żar, ciepło, ogień, płomień również w przenośni np. jako zapał do czegoś.

  • dīpti (f.) दीप्ति  oznacza światło, np. lampy

  • gharma (m.) घर्म  to ciepło, żar słoneczny lub ciepło bijące od ognia.

  • sūryavaṃśa (m.) सूर्यवंश to legendarna dynastia słoneczna

  •  dina (n.) दिन dzień

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *