Menu Zamknij

Woda

Woda w sanskrycie niejedno ma imię.
Jednym ze zdań, jakie można poznać na pierwszych lekcjach jest:

gaja jalam gacchati
गज जलम् गच्छति |
Słoń idzie do wody.

  • jala (n.) जल  to woda, płyn.
  • udaka (n.) उदक  woda - często występuje w złożeniu piṇḍodaka  पिण्डोदक  (piṇḍa + udaka = piṇḍodaka, (a + u = o)) znaczącym 'placek i woda', które to podarunki są ofiarą dla zmarłych przodków.
    'uda' (n.)  उद w znaczeniu wody dodajemy na początku lub końcu wyrazu np. udadhi उदधि (mfn.) oznacza dosł. trzymające (zawierające) wodę, czyli - pojemnik, zbiornik, chmurę, rzekę, morze, ocean; w klasycznym sanskrycie udadhi oznacza tylko i wyłącznie ocean.
  • toya (n.) तोय woda i nazwa rzeki w Śālmala-dvīpa
    °यं -√कृ (z gen.), to ofiarowanie wody zmarłym
  • pānīya (n.) पानीय woda pitna, zdatna do picia - pāna (n.) पान to picie.
  • vārī (f.) वारी woda, strumienie, rzeki,
    varā वरा - nazwa rzeki,
    vār (n.) वार् (prawdopodobnie od √वृ) oznacza wodę, deszcz, płyn, płynność, stojącą wodę, staw, sadzawkę. Nazwa ta znana jest już od czasów Rygwedy.
  • ap (f.) अप् woda;
    āp आप् - żywioł wody,
    apas (mfn) अपस्  wodny, wody płynące, woda w ruchu, ( w st.prusk. ape, tj. “rzeka”, w litew. upe, tj.”woda”).
  • ambu (n.) अम्बु woda,
    ambhas (n.) अम्भस् woda, niebiańskie wody,
    ambuja (n.) अम्बुज lotos dzienny (अभ्र, अम्बु)
  • salila (n.) सलिल woda
  • kam कम् woda
  • ha (m.) ह  woda

“(...) wodę piją krowy i przynosi się ją w dzbanie , a zwie się ona wówczas udaka (pień tu ten sam, co w wyrazach woda, water itd, a także łac. unda, tj. “fala”), ale cztery osobne hymny i kilka zwrotek w różnych innych opiewają Apas, tj.”Wody” jako matki albo młódki, dobroczynne, oczyszczające, ratujące i zapewniające długie życie, dlatego się też je błaga często o pomoc i błogosławieństwo (nawiasem: pień tu ten sam co w greckiej nazwie Peloponezu: Apia i łac. Messapia, tj. Kalabria, nadto w bałtyckim, mianowicie w st.prusk. ape, tj. “rzeka”, i litew. upe, tj.”woda”). 

(Eugeniusz Słuszkiewicz "Pradzieje i legendy Indii")

megha

Skoro jesteśmy przy wodzie przyjrzyjmy się nazwom oznaczającym chmury:

  • vārida (m.) वारिद chmura deszczowa (dosł. wododajna)
  • megha (m.) मेघ masywna chmura deszczowa, monsunowa, bohaterka utworu 'Meghadūta' Kālidāsy
  • udadhi उदधि chmura, dosł. "zawierająca wodę"
  • kaṃdhara कंधर chmura, dosł. "dzierżąca, niosąca wodę" : kam कम् (woda) + dhara धर (niosący, dzierżący). Innym znaczeniem tego słowa jest "szyja", ponieważ kam कम् oznacza również głowę, a głowę dzierży szyja.
  • abhra (n.) अभ्र (czasami abbhra अब्भ्र) "niosąca wodę" - chmura, chmura burzowa, deszczowa, deszczowa pogoda, niebo atmosfera.
  • jīmūta (m.)  जीमूत chmura
  • nabhas (n.) नभस् - mgła, chmura monsunowa, para, pochmurne niebo, atmosfera; eter (jako żywioł); miesiąc w porze deszczowej.
  • jalamuc (m.) जलमुच् chmura dżdżysta
  • ghana (m.) घन gęsta chmura, ciężki obłok

 

धूमज्योतिःसलिलमरुतां संनिपातः क्व मेघः |

dhūmajyotiḥsalilamarutāṃ saṃnipātaḥ kva meghaḥ

Czymże chmura? Mgły, światła, wody i wiatru mieszanką.

'Meghadūta' Kālidāsa

Żeby nie zmoknąć
kiedy pada deszcz
- vṛṣṭi (f.) वृष्टि -
weź ze sobą parasol
- chattra (n.) छत्त्र 

Słowa związane z wodą :

  • nadī (f.) नदी płynąca woda, rzeka -
    nada (m.) नद  dosł. szumiący, ryczący, głośny, dźwięczny; rzeka rodzaju męskiego, nazwa ta znana jest już od czasów Rygwedy.
  • jharī (f.) झरी strumyczek, źródełko
  • sarit (f.) सरित् rzeka
    saritāṃ varā सरितां वरा, najlepsza z rzek, czyli Ganges,
    saritāṃ nātha सरितां नाथ  Pan Rzek, ocean.
    Poza Gangesem ziemskim jest też Ganges niebiański.
  • saras (n.) सरस् płynący, płynny, fluid, jezioro, staw, basen, zbiornik wodny Sarasvatī सरस्वती - obfitująca w wody. (O Sarasvatī czytaj tutaj)
  • samudra (m.) समुद्र ocean, morze
  • udadhi (m.) उदधि ocean, morze
  • hrada (m.) ह्रद duże, głębokie jezioro, akwen, basen
  • taḍāga (m.) तडाग staw, sadzawka
  • vāpī (f.) वापी sadzawka, cysterna, zbiornik
  • vāhin वाहिन् płynący
  • pūra (m.) पूर  przypływ, przybór (wód), powódź, wylew

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *